شهید محسن فخری زاده

محسن فخری‌زاده مهابادی


 (۱ فروردین ۱۳۴۰ – ۷ آذر ۱۳۹۹) فیزیکدان هسته ای اهل ایران بود. او معاون وزیر دفاع جمهوری اسلامی ایران و سردار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود و یکی از شخصیت‌های اصلیبرنامه هسته ایران محسوب می‌شد.

فخری‌زاده پس از انقلاب 1357 به عضویت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درآمد. او در دانشگاه شهید بهشتی تحصیل کرد و سپس از دانشگاه صنعتی اصفهان  مدرک کارشناسی ارشد و از دانشگاه تهران دکترا گرفت. او از سال ۱۳۷۰ استاد فیزیک دانشگاه امام حسین بود. فخری‌زاده سازمان پژوهش های نوین دفاعی و پروژه نمک سبز را هدایت کرد. او در آغاز دههٔ ۲۰۱۰ سازمان پژوهش های نوین دفاعی را تأسیس و هدایت کرد، که به گفته ایالات متحده، به تحقیقات مفیدی به‌منظور ساخت جنگ افزار هسته ای منجر شد. دولت ایران نیز جنبهٔ نظامی برنامه هسته‌ای را رد کرده‌است. در سال ۲۰۱۸،بنیامین نتانیاهو،  نخست‌وزیر اسرائیل گفت که فخری‌زاده رئیس پروژه اماده است. پس از مرگش، دولت ایران اعلام کرد که فخری‌زاده در ساخت کیت‌های آزمایش کووید-19  وواکسنی  برای استفاده در طول همه گیری  نقش داشته‌است.

فخری‌زاده در حالی که ریاست سازمان پژوهش های نوین دفاعی را برعهده داشت  در آذر ۱۳۹۹ به‌وسیلهٔ دولت اسرائیل در آبسرد با استفاده از اسلحهٔ ماهواره‌ای خودگردان ترور شد. در مصاحبه تلویزیونی ژوئن ۲۰۲۱، ییوسی کهن، رئیس سابق موساد ، نقش اسرائیل در این ترور سیاسی را توضیح داد. دولت ایران کشته‌شدن فخری‌زاده را «ترور دولتی» نامید.این رخداد باعث افزایش تنش در منطقه شد و  قوه مقننه جمهوری اسلامی لایحه‌ای را برای جلوگیری از بازرسی برنامهٔ هسته‌ای تصویب کرد.

فخری‌زاده یکی از پنج شخصیت ایرانی بود که یک بار نامش در فهرست ۵۰۰ نفرهٔ قدرتمندترین افراد جهان که از سوی نشریهٔ آمریکایی فارن بالیسی منتشر می‌شود، قید شده بود. به‌دلیل ارتباطش با برنامهٔ هسته‌ای ایران، هم شورای امنیت سازمان ملل متحد و هم ایالات متحده دستور مسدود شدن دارایی های او را در میانهٔ دههٔ ۲۰۰۰ صادر کرد. دردر قطعنامه 1747 شورای امنیت که در ۲۴ مارس ۲۰۰۷، علیه فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران تصویب شد، نام او جزو افراد تحریم شده قرار داده شد.